انجمن کوه نوردان ایران دفتر نمایندگی قائمشهر

Qa'emshahr Alpine Club

هایپوترمی
نویسنده : وحید متانی - ساعت ٢:٢٧ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٦ مهر ۱۳٩٥
 

هایپوترمی (Hypotermi) 


سرما به دو صورت به بدن آسیب میرساند، افت دمای بدن (هایپوترمی) و سرمازدگی (Frosbite) از خطراتی هستند که در ورزش های زمستانی و کوه نوردی وجود دارد، این دو خطر روی یکدیگر تاثیر مستقیم دارند.

پیشرفت هایپوترمی منجر به مرگ می گردد، حتی اگر یخ زدگی بافتی از بدن اتفاق نیافتد. پیشرفت سرمازدگی بایت منجر به قطع عضو یخ زده می شود، و به تنهایی (اگر به تدریج با هایپوترمی همراه نشود) موجب مرگ نمی گردد.

پس دانستن نکات علت، علایم، پیشگیری و درمان آن در صعودهای زمستانه برای کوهنوردان بسیار حیاتی است.

هایپوترمی یا هیپوترمی به معنی افت دمای بدن است و به وضعیتی گفته می شود که دمای مرکزی بدن که معمولاً ۳۷ درجه سانتی گراد است، اگر از حد معین ۳۵ درجه سانتی گراد کمتر شود، هایپوترمی عارض می شود. منظور از دمای مرکزی، دمای داخل دهان یا معقد است، چون ممکن است دمای دست یا پا حتی خیلی کمتر از این حد باشد، ولی فرد دچار هایپوترمی نشده باشد.

هایپوترمی (افت دمای مرکزی بدن) یکی از علل مهم مرگ و میر افرادی است که در زمستان به کوه نوردی می پردازند و یا در محیط سرد فعالیت یا احیاناً بدون آمادگی اقامت میکنند.همچنین ممکن است فرد در محیط چندان سردی قرار نداشته باشد، ولی به علت مشکلات دیگری مثل سکته مغزی، بیماری تیروئید، کم آبی، کم خوابی، مصرف بعضی داروها، الکل و …، بدنش توانایی تولید حرارت لازم را نداشته باشد و در نتیجه دچار هایپوترمی شود. هایپوترمی دارای ۳ درجه است و شامل مراحل: خفیف، متوسط و شدید می شود.

علایم بیماری هایپوترمی (Hypotermi):

۱- هیپوترمی خفیف: در این مرحله دمای مرکزی بدن بین ۳۵ تا ۳۲ درجه سانتی گراد قرار می گیرد و معمولاً حالت های زیر بر بیمار بروز میکند:

  • احساس سرما و لرز؛
  • حالت سیخ شدن موها؛
  • اختلال در حرکات عضلانی؛
  • حالت ضعف و بی حالی و عدم توانایی در همراهی با دیگران؛
  • کم شدن توان حرف زدن که به تدریج تکلم حالت بریده بریده می گیرد؛
  • حالت بی تفاوتی نسبت به اطراف؛
  • رفته رفته عدم تعادل و ناهنجاری در رفتار؛
  • میل به نشستن و خوابیدن و عارض شدن فراموشی؛

در مرحله خفیف ممکن است بعضی از این علائم یا همه آنها دیده شوند، تا این مرحله وضعیت چندان خطرناک نیست و با اقدام مناسب فرد نجات پیدا می کند.

۲- هایپوترمی متوسط: با تداوم شرایط نامساعد برای بیمار حال وی رو به وخامت می رود و دمای مرکزی بدن به ۳۲ تا ۲۸ درجه سانتی گراد می رسد. در این حالت می توان شاهد علائم زیر بود:

  • شدیدتر شدن برخی علائم یاد شده، به تدریج از بین رفتن لرز، کاهش شدیدتر هوشیاری تا مرحله ورود به کما؛
  • سرد و متورم و کبود شدن پوست به تدریج سفت و سخت شدن عضلات، ضعیف شدن نبض، نامنظم شدن تنفس و ضربان قلب؛
  • سرد، متورم و کبود شدن پوست بدن.

۳- هایپوترمی شدید تا مرگ: دمای مرکزی بدن به کمتر از ۲۸ درجه سانتی گراد می رسد و علائم زیر ظاهر میگردد:

  • ورود فرد به حالت کمای عمیق؛
  • ضربان قلب و تنفس اگر وجود داشته باشد، آهسته و نامنظم است.
  • گاه ظاهراً فرد مرده به نظر می رسد ولی هنوز در صورت انجام اقدامات تخصصی و مؤثر احتمال بازگرداندن فرد وجود دارد.

در صورت انجام ندادن کمک یا اقدامات لازم در این مرحله امکان مرگ بسیار زیاد است.

درمان و کمک ها اولیه:

کسی که دچار هیپوترمی شده است باید هر چه سریعتر تحت درمان قرار گیرد . تا زمانی که مراقبت های پزشکی از راه برسد اقدامات زیر ضروری است .
۱ – خارج کردن فرد از محیط سرد : ابتدا می بایست فرد را در محلی خشک و دور از باد قرار گیرد، اگر شما قادر به خارج کردن فرد از محیط سرما نیستید به هر طریق ممکن فرد را از معرض سرما و باد محافظت کنید .
۲ – لباس های خیس را در آورید : در صورتیکه لباس های فرد خیس شده است ، آنها را درآورده و بدن فرد را خشک کرده و لباس یا پوشش خشک دیگر پوشانید، سر فرد را بپوشانید . سعی کنید بیمار را زیاد حرکت ندهید . اگر لازم است لباسها را پاره کنید .
۳ – فرد را از زمین سرد جدا کنید : فرد را روی پتو یا سطح گرم دیگری بخوابانید .
۴ – مراقب تنفس فرد باشید : بیمار مبتلا به هیپوترمی شدید ممکن است بیهوش بوده و علامت واضحی از ضربان قلب و یا تنفس نداشته باشد . در صورتیکه تنفس بیمار متوقف شده یا بسیار کم و سطحی است در صورتیکه می توانید احیاء قلبی تنفسی را شروع کنید .
۵ – حرارت بدن خود را تقسیم کنید :او را به همراه فردی دیگر در داخل کیسه خواب یا کیسه نجات قرار دهیم. در صورت امکان اگر این کار را با دو نفر داوطلب انجام دهیم، بهتر است مقداری از لباس‌های مصدوم را کم کرده یا کنار بیمار پوست به پوست نتیجه بهتری عایدمان خواهد شد.
۶ – از نوشابه های گرم استفاده شود ؛ به او یک نوشابه گرم غیرالکلی و البته بیمار باید بیهوش و قادر به بلع باشد.

در هایپوترمی متوسط تا شدید با یک اورژانس واقعی مواجه هستید و باید هر چه سریع تر اقدامات کمکی را شروع کنید. اگر فرد در کما است و ضربان قلب و فعالیت تنفسی را حس نمی کنید، می بایست اقدامات احیای قلبی و ریوی را شروع کنید. از گرم کردن سریع بدن فرد نیز می بایست خودداری نمود، و در صورتی که اطمینان به تداوم گرمای ملایم نیز وجود ندارد و احتمال و امکان انتقال بیمار بجای مطمئن تر وجود ندارد می بایست ابتدا بیمار را منتقل کرد، سپس اقدام به گرم کردن وی نمود. از حرکت دادن شدید و ناگهانی بیمار خودداری نمود.

پیشگیری
◄ مهم ترین اصل در پیشگیری از این بیماری، استفاده از لباس مناسب در حین فعالیت است، خشک ماندن اهمیت ویژه ای دارد و همچنین پوشاک ضد باد بسیار مهم است.(همیشه نه زیاد لباس بپوشید و نه کم در هر دو صورت امکان بروز این بیماری وجود خواهد داشت)

◄ به هیچ وجه نباید به فعالیت انقدر ادامه داد تا خستگی مفرط پدید آمده و به اصطلاح (تخلیه انرژی) بوجود آید، اختصاص زمان مناسب برای استراحت و تجدید قوا اهمیت فراوانی دارد.

◄ تغذیه مناسب با غذای پر انرژی و گرم در پیشگیری نقش حیاتی دارد، همچنین نوشیدن آب به مقدار کافی و به ویژه گرم نیز الزامی است. از دارو هایی مانند: آرام بخش ها، کدئین، قهوه به میزان زیاد نباید استفاده نمود.

◄ برنامه شما باید متناسب با تجربه، تجهیزات، مهارت و آمادگی جسمانی تمام افراد گروه برنامه ریزی شود.

منبع : مجله کوه،‌شماره ۵۳، زمستان ۸۷ مسعود حمیدی / وب سایت گروه کوه نوردی کانون کوه



 
 
اصول ایمنی صاعقه زدگی در کوهستان
نویسنده : وحید متانی - ساعت ۱٢:٥٦ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٢ شهریور ۱۳٩٥
 
صاعقه زدگی در کوهستان
با شروع فصل پاییز و هوای متغیر، شرایط احتمال برخورد با رعد و برق بسیار زیاد است.برخی از اصول ایمنی صاعقه زدگی را با هم اندیشه می کنیم:
وجود ابرهای تیره و افزایش باد خبر از قریب الوقوع بودن صاعقه است.
علائم:
۱- راست شدن موهای بدن یا احساس گزگز و مورمور در پوست.
۲- ایجاد هاله آبی رنگ دور اشیای فلزی.
۳- ایجاد بوی خاصی تا حدودی شبیه بوی وایتکس.
اصول ایمنی:
۱- درشرایط صاعقه از تجمع به دورهم خوداری نمایید.
۲- در کوتاه ترین ارتفاع ممکن قراربگیرد."رعایت مخروط امنیت".
۳- از اجسام فلزی، ترجیحا پوشاک خیس، درختان،کلبه های چوبی فاصله بگیرید."رعایت مخروط امنیت".
۴- در صورت وقوع صاعقه سریعا بروی زمین بنشینید" مطابق تصویر زیر" و هرگز به طور مستقیم برروی زمین دراز نکشید.
۵- درکوهستان اگر بالاتر از خط ارتفاع درختان قرار دارید بدان معناست که شما درمرتفع ترین مکان هستید. سریعأ خود را به ارتفاع پایین تر از درختها رسانده و در فضای بین درختان کوتاه پناه بگیرید.
تصویر 1 : مخروط امنیت - قرار گیری در یک سوم میانی فاصله
تصویر 2 : مخروط امنیت - قرارگیری در فاصله یک سوم میانی
تصویر 3: مکان مناسب و نحوه نشستن درست به صورت چمپاتمه - "خیس شدن در زیر بارون بهتر از صاعقه زدگی در زیر درختان است"